مطالب نوشته شده بر گرفته از مقاله گردشگری روستایی و ارزیابی نقش آن در توسعه مناطق روستایی مطالعه موردی:دهستان تمین می باشند که توسط دکتر توکلیِ و حامد کرد و صاحبداد جوبه در اولین همایش گردشگری توریسم و توسعه پایدار به چاپ رسیده است

 

مقدمه

درحال حاضر اغلب کشورهای جهان در رقابتی تنگاتنگ و نزدیک، در پی بهره گیری از توانمندیهای کشور خود هستند تا بتوانند سهم بیشتری از درآمد ناشی از صنعت توریسم را به خود اختصاص دهند و با ساده ترین شکل ممکن به اشتغال زایی بپردازند .

در این میان، روستاها به کانون تردد انسانهایی بدل شده اند که برای فرار از زندگی پر هیاهوی شهری و زندگی ماشینی ،به  آنجا سفر می کنند .امروزه با توجه به دامنه تقاضا و نیازهای محیط روستایی، گردشگری روستایی رو به توسعه گذاشته است و روز به روز بر اهمیت و جاذبه آن افزوده می شود. در فرآیند برنامه ریزی منطقه ای، می توان گردشگری روستایی را ابزاری برای افزایش اشتغال محلی و بهبود کیفیت زندگی و در نتیجه، افزایش سطح رفاه اقتصادی و امکانات اجتماعی منطقه ای به حساب آورد .

 از آنجایی که راهبردهای گذشته در زمینه توسعه روستایی موفقیت آمیز نبوده و نتوانسته است مسائلی همچون فقر، اشتغال، بهداشت، امنیت غذایی و پایداری محیط زیست را تامین کند ، این مساله باعث شده است که در سالهای اخیر بار دیگر توسعه روستایی مورد توجه قرار گرفته و نظریه پردازان، برنامه ریزان، مجریان حکومتی در صدد برآیند تا با راهکارها و استراتژیهای جدید، از معضلات و مسائلی که این نواحی درگیر آن می باشند، بکاهند. یکی از این راهبردهایی که اخیرا در اغلب کشورهای جهان مورد توجه قرار گرفته و حتی در بعضی از کشورها به اجرا درآمده است و نتایج مثبتی هم به همراه داشته، توسعه و گسترش گردشگری در نواحی روستایی که دارای پتانسیل های لازم برای گسترش گردشگری است می باشد.

 

معرفی دهستان تمین

دهستان تمین با با مختصات جغرافیایی 61درجه و 9 دقیقه طول شرقی و 28درجه و42 دقیقه عرض شمالی در فاصله 135کیلومتری از شهر زاهدان و در غربی ترین قسمت شهر میرجاوه واقع شده است.

دهستان تمین از شمال با لادیز و از جنوب با کوه آتشفشانی نیمه فعال تفتان که به دلیل ارتفاع و ریزش برف و باران فراوان،  سرچشمه بسیاری از رودهایی است که پس از سیراب کردن کلیه آبادیهای دهستان تمین و بخش هایی از دهستان هم جوار (لادیز) از مرز ایران خارج شده و به ریگزارهای کشور پاکستان منتهی می شود، بر اثر آب و هوای بسیار مطلوب و خاک آتشفشانی حاصلخیز تعداد67 آبادی با جمعیتی بالغ بر 8353نفر در دره های زیبای اطراف تمین  پراکنده شده اند . پایه های اقتصادی ساکنان دهستان تمین  بر سه عنصر کشاورزی، دامداری، صنایع دستی استوار است که در این میان کشاورزی از اهمیت بالایی برخوردار است ،از عمده ترین محصولات باغی، می توان به زردآلو، هلو، انار، انجیر، انگور، گردو اشاره کرد  و از آن جایی که باغات به دلیل شیب زیاد به صورت پلکانی احداث شده اند زیبایی خاصی به روستاها بخشیده اند، دامداری طی چند سال گذشته به دلیل کمبود  شدید ریزش های جوی و تمایل بیشتر عشایر به یکجا نشینی و استفاده از امکانات مراکز روستایی نسبت به گذشته کم رنگ شده است، با این وجود تعداد کسانی که ترجیح می دهند تا مدتی از سال را در ییلاق بسر ببرند فراوان است، در بین روستانشینان و عشایر صنایع دستی با تنوعی بسیار متداول است که از مهمترین آنها می توان به سیاه چادر (در اصطلاح محلی;پلاس) ، قالی، گلیم و آسیاب های دستی و انواع سوزن دوزی ها  اشاره کرد.

 

جاذبه های توریستی و اکوتوریستی دهستان تمین

معماری صخره ای تمین

این معماری در روستای تمین بالا بین″  29  ′ 41  28 عرض شمالی و ″ 31  ′ 9  61 طول شرقی واقع شده است .این معماری با مساحتی بالغ بر 4000متر مربع در نوع خود در سطح کشور کم نظیر بوده و با توجه به اظهار نظر باستان شناسان ایجاد این گونه سازه های معماری به اواخر دوره ساسانی و اوایل دوره اسلامی باز می گردد . معماری صخره ای تمین در چهار قسمت در دل کوه کنده شده است و سقف این اتاق ها به شکل گنبدی و هر یک از آنها دارای ستون و فضاهای الحاقی می باشد که از لحاظ معماری همچون معماری های صخره ای میمند کرمان و کندوان می باشد 

چشمه سارها و رودخانه ها

وجود قله تفتان در جنوب این دهستان موجب بوجود آمدن تعداد بسیار زیادی چشمه و قنات شده است که در فصول سرد سال از شمارش خارج است وجود این چشمه ها و قنوات و حرکت آب آنها از میان دره های سر سبز و باغات میوه محیط بسیار زیبایی را خلق کرده که یکی از بهترین چشمه های منطقه چشمه آب معدنی حضرت موسی می باشد .

چشمه  حضرت موسی

این چشمه در روستای تمین بالا بین″ 18 ′ 41   28 عرض شمالی و″ 23 ′ 9   61 طول شرقی واقع شده است .

چشمه ای زیبا که از دل کوه می جوشد که به عنوان بزرگترین منبع تامین آب روستای تمین می باشد قرار گیری این چشمه در بین انبوه درختان و بوته های وحشی  باعث شده است تا در طول سال تعداد زیادی از طبیعت دوستان لحظاتی را به دور از زندگی شهری و دغدغه های آن سپری کنند.طبق اعتقاد محلیان علت نامگذاری این چشمه را فرود آمدن عصای حضرت موسی در این نقطه می دانند.

قبرستان هفتاد ملا

این قبرستان در روستای روپس بالا بین″ 45 ′ 40   28عرض شمالی و″  45′ 5   61 طول شرقی واقع شده است .

.از آنجایی که انسان ها همیشه در پی راه هایی هستند تا بتوانند از شدت فشارهای طبیعت بکاهند ساکنان اولیه روستای روپس در مکان گزینی قبرستان خویش تلاش نموده اند تا مکانی را انتخاب کنند که  از  گزند باد و باران و نور خورشید و دیگر خطرات  در امان بمانند لذا با انتخاب محیطی محدود در در دل کوه به کمک مصالحی مانند خشت خام و تخته سنگ و تکه های چوب، و با رعایت اصل رو به قبله بودن اقدام به احداث قبرهای پلکانی  کرده اند که به دلیل محدودیت فضا به صورت چند طبقه می باشند .

 

بقایای کوره ذوب فلز

این اثر واقع در روستای سرکهنو از توابع دهستان تمین، بین″ 20′ 45   28 عرض شمالی و″ 2 ′ 3  61 طول شرقی  می باشد .

.بقایای کوره ذوب فلز شامل تفاله های باقیمانده از ذوب فلزات در کنار چاههای حفر شده متعلق به عصر فلز می باشد که این امر گویای وجود تمدنی والا در حاشیه تفتان می باشد .

آسیاب های آبی

از آنجایی که استفاده از انرژی های طبیعی از دیر باز مطرح بوده است وجود آسیاب های آبی در روستاهای کوهستانی تفتان امری متداول محسوب می شود به طوری که در دهستان تمین می توان به آثار بر جای مانده ازآسیاب آبی بنده، آسیاب آبی روپس و آسیاب آبی تمین بالا اشاره کرد .

قلعه تمین

این اثر واقع درحدود 150 تا 200 سال پیش جهت محافظت ساکنین تمین بر روی تپه ای احداث شده است  که از لحاظ امنیت دارای اهمیت بالایی بوده است که پس از برقراری امنیت مساکن پراکنده شده اند و از آنجایی که مصالح بکار رفته توسط روستاییان جابجا شده اند هم اکنون این اثر رو به نابودی است .

درخت کهنسال گردتوت

این درخت کهنسال که عمر چند صد ساله ای دارد واقع در روستای جش می باشد

غار روپس بالا

این اثر طبیعی در فاصله یکصد متری قبرستان هفتاد ملا می باشد  که روبروی منطقه مسکونی روپس بالا قرار دارد که رویش درختان گردو و انجیر وحشی باعث ایجاد زیبایی خاصی شده است و از نظر جذب گردشگر دارای اهمیت فراوانی است به طوری که سالیانه تعداد زیادی از این اثر طبیعی بازدید می کنند .

دیگر جاذبه های گردشگری دهستان

از دیگر آثار و جاذبه های گردشگری می توان به قبرستان تاریخی تمین، چله خانه، حفره های تافونی صخره های تمین بالا، قلعه نیمروز روپس سفلی، محیط های روستایی و عشایری، قنات تمیز، غار کاپک و سیل بندهای سروگه و چشمه های گزند اشاره کرد .